Grootschalige brandweeroefening voor Kathedraal

🔸De Onze-Lieve-Vrouwekathedraal is zonder twijfel één van de mooiste en bekendste gebouwen uit de Antwerpse binnenstad. Stad Antwerpen, Provincie Antwerpen, het Bisdom Antwerpen en Brandweer Zone Antwerpen werken nauw samen om dit Unesco-werelderfgoed en haar kunstschatten optimaal te beschermen. In dat kader vond er vanmorgen een grootschalige brandweeroefening plaats.

De brandveiligheid van de talloze monumentale gebouwen in de Antwerpse binnenstad is een vaste prioriteit van Brandweer Zone Antwerpen. Ook bij het brede publiek is er, zeker na de brand van de Notre-Damekathedraal in Parijs, steeds een groter bewustzijn over monumentale gebouwen en hun vaak onschatbare inhoud.

Bij een scenario zoals de brand in Parijs is het voor de brandweer belangrijk om slagkrachtig te kunnen optreden. Een brand van die omvang vergt een grote hoeveelheid bluswater op korte tijd. Met de Schelde op een steenworp van de Handschoenmarkt, ligt die oplossing binnen handbereik. Echter: zo’n grootwatertransport (500 – 600 meter aan slangen), waarbij water wordt aangezogen om vervolgens met hoog debiet (10.000 liter/minuut door slangen met diameter 150 mm) naar de bluswagens te brengen, vergt een specifieke technische aanpak. Daarbij moet een groot aantal brandweerlieden als een geoliede machine samenwerken. Brandweer Zone Antwerpen oefent geregeld op grootwatertransport, maar vrijwel nooit in de binnenstad. De oefening van vandaag was daarom erg nuttig.

Krachtige grootdebietpompen worden aan de ‘Blauwe Steen’ ter hoogte van het reuzenrad in het Scheldewater neergelaten. Via brandslangen met grote diameter wordt het water dan over de Suikerrui naar de Handschoenmarkt en de andere straten rond de kathedraal gepompt. Daar ontvangen de ladderwagens en hoogtewerkers dit bluswater om het op hun beurt op de fictieve (dak)brand van de kathedraal te brengen. Voor deze oefening deden ze dat voorzichtig met een ‘open straal’, om geen glasramen of ornamenten te beschadigen.

Oefenen op zondag
Het tijdstip van deze oefening is niet zomaar gekozen. In de eerste plaats wil Brandweer Zone Antwerpen zo min mogelijk hinder veroorzaken. Daarom werd gekozen voor een vroege zondagmorgen. De oefening stopte ook tijdig om de lokale ondernemers en buurtbewoners, die uiteraard op voorhand geïnformeerd werden, zo weinig mogelijk te belasten en om de religieuze dienst in de kathedraal normaal te kunnen laten verlopen.

“We beseffen dat we de binnenstad hinderen maar oefenen is letterlijk van levensbelang.” – maj. Bert Brugghemans, zonecommandant

Historisch erfgoed beschermen
De grootschalige oefening van vandaag kadert in het grotere geheel om al het rijke historisch erfgoed in Antwerpen zo goed mogelijk te beschermen en op het ergste voorbereid te zijn. Brandweer Zone Antwerpen werkt nauw samen de stad (belforttoren), Provincie Antwerpen (kathedraal) en het bisdom (beheer) om de kathedraal, haar kunstschatten en haar bezoekers optimaal te beschermen. Zo werd er de afgelopen jaren extra aandacht besteed aan brandveiligheid in alle verschillende delen. De stad investeerde al 51.000 EUR in o.a. een bliksemafleider, koppeling met de branddetectie van de toren én de kathedraal zelf en het verbeteren van de toegankelijkheid. Afgelopen vrijdag keurde het stedelijke college ook nog een bestek goed voor een audit op brand, een risicoanalyse voor brand, opmaak en begeleiding van het interventiedossier en de evacuatieplannen voor de Belforttoren voor een bedrag van 60.000 EUR.

“De grootschalige oefening van vandaag kadert in het grotere geheel om al het rijke historische erfgoed in Antwerpen zo goed mogelijk te beschermen.” – Bart De Wever, zonevoorzitter BZA en burgemeester Antwerpen

Ook Provincie Antwerpen, die eigenaar is van het kerkgedeelte van de kathedraal, investeert in brandveiligheid.
🔸Gedeputeerde Luk Lemmens: “Om ervoor te zorgen dat dit kostelijke en onschatbare erfgoed goed beschermd wordt en om drama’s zoals met de Notre Dame en de kathedraal van Nantes te voorkomen, heeft provincie Antwerpen de hele brandbeveiligingsinstallatie vernieuwd en uitgebreid. Alles samen gaat het om een investering van 340.000 EUR. De kathedraal wordt nu beveiligd door 289 branddetectoren, 36 beamdetectoren, warmtecamera’s en 81 brandmeldknoppen, waarvan 4 voor onmiddellijke evacuatie. Daarnaast coördineren we de overlegmomenten met alle betrokkenen om de brandveiligheid te evalueren.”

“De kathedraal wordt nu beveiligd door 289 branddetectoren, 36 beamdetectoren, warmtecamera’s en 81 brandmeldknoppen, waarvan 4 voor onmiddellijke evacuatie. Daarnaast coördineren we de overlegmomenten met alle betrokkenen om de brandveiligheid te evalueren.” – Luk Lemmens, gedeputeerde Provincie Antwerpen

Voor deze oefening was er al kennisuitwisseling met de collega’s van de Parijse brandweer. Ze deelden hun kennis en de ervaringen van de brand in 2018. Ook was er al een oefening om de ideale opstelling van ladderwagens en hoogtewerkers te bepalen.

In het voorjaar van 2022 wordt door deze partners een nog meer uitgebreide oefening georganiseerd. Er wordt dan onder andere ook geoefend op evacuatie en crisiscommunicatie.

De oefeningen zijn ook een ideaal moment om het DIP-dossier van de kathedraal te toetsen. DIP staat voor ‘Digitale InterventiePlannen’. Via DIP komen brandweer en exploitant interactief met elkaar in contact en zijn – zoals vandaag – de digitale interventieplannen raadpleegbaar voor de brandweerploegen op het terrein. Het dossier van de O.L.Vr. Kathedraal was het allereerste dat volledig afgewerkt is. We konden hiervoor gebruik maken van de meest recente interventieplannen met technische 3D-tekeningen van de kathedraal.

De geleerde lessen uit de oefening van vandaag en die in de toekomst zullen gebruikt worden om procedures, tactieken en technieken indien nodig verder te optimaliseren.

Foto 🅰️ntwerpen Lokaal |©️Thomas Heuser